De lucht spant grijs, zie hoe de herfst begint:
ijl wordt het zonlicht en het riet vergeelt
en buigt zich verend in de speelse wind,
die aarzelend de zware pluimen streelt.
Het fruit werd rijp, een vroege aster bloeit
reeds in een tuin, alsof nu pas een zacht
seizoen begon, maar langs de wegen stoeit
een ritselende gele blaadrenvracht.
Zie hoe het water ginds de dijk bespoelt,
die eeuwenlang de golven heeft getart –
eindeloos spel, - en wie het ziet gevoelt
een vreemd gemis aan ruimte in zijn hart.
En weet dat God, het onvermoeide Kind,
met blad en bloei, met dood en leven speelt;
het is september, en het riet vergeelt
in ijle zon, - zie hoe de herfst begint.

A. Marja

Heb ik het gemist, omdat het zo kort en weinig intens is geweest ? Ik heb in elk geval de indruk dat we dit jaar ons “Michielszomerke” niet hebben gekregen. Of het moest zijn dat het nog komt … Maar deze week trokken, met typisch gekwaak en op een ongewoon uur van de dag, al ganzen over. De herfst is begonnen.

De biologische landbouw heeft voor “nieuwe boeren” in de dop nog niets van zijn aantrekkingskracht verloren. Opnieuw zijn we de Landwijzer-landbouwopleiding gestart met 15 deelnemers. Jonge krachten (jong van jaren en/of jong van hart) zijn begonnen aan een lange leerweg, die ongetwijfeld nog een eind verder doorloopt na de twee opleidingsjaren waar zij nu voorstaan. Maar aan vuur en enthousiasme ontbreekt het alvast niet.

De krachtinspanningen die de voorbije tijd vanuit diverse geledingen van de biobeweging werden ontplooid om ook gangbare boeren warm te maken voor de biolandbouw, werpen langzaam maar zeker hun vruchten af.

Niettegenstaande de waardering voor het werk van diegenen die aan de omschakel-kar sleuren – of veeleer: juist omwille van die waardering – moeten we onder ogen zien dat het geen stormloop is.

Vanuit onze eigen ervaringen gaan collega Geert en ikzelf in deze nieuwsbrief op zoek naar mogelijke verklaringen waarom gangbare boeren in Vlaanderen aarzelen en afwachten (zie aparte bijlage). Niet omdat wij denken de wijsheid in pacht te hebben, maar als een bescheiden bijdrage aan het noodzakelijke debat over de toekomst van de biologische landbouw.

Koen Dhoore

Afstudering 10e cyclus

Op 5 september, een mooie nazomerse zondag studeerde de 10e lichting Landwijzercursisten af. De afstudering vond naar goede gewoonte plaats in Steinerschool De Teunisbloem in Gent.

We begonnen de namiddag met een voorstelling van het gemengde voorbeeldbedrijf dat de cursisten in het 2e jaar van hun opleiding hadden uitgewerkt onder begeleiding van de hoofddocenten. Koen Dhoore overliep op een heldere manier de cijfers en wat bleek? Biologische landbouw kan daadwerkelijk Vlaanderen voeden, als we vertrekken van het voedingspatroon van de gemiddelde Landwijzer-cursist, de beschikbare landbouwgrond in Vlaanderen en mits we alle nutriëntencycli sluiten.

Hierna was het de beurt aan enkele van de afstuderenden zelf. Els Vloebergh, Sam Persoon, Ariane ‘s Heeren en Birgit Haepers gaven ons om beurten een inkijk in hun leerervaringen tijdens de opleiding en hun plannen erna. Na deze presentaties ontvingen alle aanwezige afstuderenden een mapje met de getuigschriften/attesten die ze in de loop van de opleiding behaald hadden.

In zijn slotwoord kondigde Dirk Govaerts, voorzitter van Landwijzer, aan dat vanaf volgend jaar de afstudering verschuift naar eind juni om samen te vallen met het eind van de lessen. Er wordt uitgekeken naar een nieuwe locatie voor het gebeuren, bij voorkeur op een biologische landbouwbedrijf.

Start 12e cyclus

De start van een nieuwe cyclus is altijd weer een beetje spannend, niet alleen voor de nieuwe cursisten, maar ook voor Landwijzer zelf. Iedere cyclus is immers anders dan de voorgaanden. Een kort verslag van een ‘nieuw begin’.
Voor de 12e editie kozen we het biologisch-dynamische bedrijf De Zonnekouter in Machelen aan de Leie als locatie voor onze ‘start-2-daagse’. Na de begroeting door boerin Ann, maakten Geert, Kyra en Ronald de eerste dag kennis met de 15 nieuwe cursisten in de gloednieuwe multifunctionele ruimte. Ieders persoonlijk verhaal over de levensweg die naar deze opleiding heeft geleid, kwam aan bod. Geert en Ronald stelden in de namiddag het verloop van het 2-jarig ‘leertraject’ voor. ‘s Avonds stond de film met de toepasselijke titel ‘A farm for the future’ op het programma. De 2e dag was het aan de beurt van de hoofddocenten (Koen, Wim en Louis) om kennis te maken met de groep.
Tijdens de uitgebreide rondgang op het bedrijf stond de relatie tussen bodem, plant, dier en mens centraal: de grote cyclus van het gemengde landbouwbedrijf.

We mogen van een geslaagde start spreken voor de 12e cyclus van deze opleiding die we voortaan ons ‘Leertraject biologische en biologisch-dynamische landbouw’ noemen.

OPINIE: Waarom omschakelen naar bio-landbouw in Vlaanderen zo moeilijk blijft ...

Evolutie van het biologisch areaal in Vlaanderen, ingedeeld naar teeltgroep, 2002-2009

Bron: Departement Landbouw en Visserij

Het gaat nog steeds niet goed met de omschakeling naar biologische landbouw in Vlaanderen. Ons biologisch landbouwareaal stagneert al een hele tijd rond 0,6 % (+/- 3.600 ha) van ons totale landbouwareaal dat zo’n 630.000 ha telt en ongeveer 45 % van de oppervlakte van Vlaanderen vertegenwoordigt. Daarmee zitten we als Vlaamse regio Europees gezien aan de staart en tonen we ons allerminst innoverend of progressief. Het Europees gemiddelde ligt rond de 4 %. Toch wil Vlaanderen een vooruitstrevende regio zijn; dat is althans de bedoeling van de VIA-campagne : ‘Vlaanderen in Actie’. Enkele studies over de grote Vlaamse achterstand op dit vlak en diverse acties om Vlaamse boeren te stimuleren de omschakeling naar bio in overweging te nemen, hebben nog niet zo veel vooruitgang geboekt, hoewel er sinds vorig jaar (2009) toch wat beweging op gang komt, dankzij het project “Bio zoekt boer”.

Netto zijn er de laatste 5 jaar een 20-tal bio-boeren bijgekomen. Tegelijk zijn er ook een aantal gestopt; de bruto-toename ligt dus hoger. Alles bij elkaar zijn er momenteel om en bij de 245 bio-boeren in Vlaanderen op een totaal van zo’n 28.000 land- en tuinbouwbedrijven. Als je rekening houdt met het feit dat een deel van die bio-bedrijven wordt uitgebaat door mensen die oorspronkelijk niet uit de landbouw kwamen en dat ook nu nog “nieuwe” boeren instromen in de bio-landbouw, mag je wel stellen dat het enthousiasme bij gangbare boeren om biologisch te telen, niet groot is. Hoe kunnen we dit begrijpen en hoe komen we uit die impasse? We gaan op zoek naar de drempels die de omschakeling van gangbare landbouw naar bio tegenhouden: enerzijds de harde feiten die omschakelen moeilijk maken, maar anderzijds ook de factoren die boeren vaak onbewust tegenhouden om open en eerlijk deze omschakeling te overwegen.

-> Wil je graag meer lezen? Kan via deze link. 

Biobedrijfsnetwerken

Zowat een jaar geleden ging het project “Biobedrijfsnetwerken” van start, een gezamenlijk initiatief van Bioforum, Landwijzer en het Louis Bolk Instituut.

Landwijzer staat bij de uitvoering van dit project in voor de praktische organisatie en coördinatie van wat op het terrein gebeurt: de boerenbijeenkomsten en de afstemming met het praktijkonderzoek en de bedrijfsvoorlichters.
Die boerenbijeenkomsten zijn de kern van het bedrijfsnetwerken-project. Daarmee willen we aan de biologische boeren en tuinders een forum bieden voor het uitwisselen van ervaringskennis, het ontsluiten van nieuwe onderzoekskennis en de aansturing van het praktijkonderzoek biologische landbouw.

Met dit voor Vlaanderen geheel nieuwe concept werd de voorbije jaren al heel wat ervaring opgedaan in Nederland. Het Louis Bolk Instituut, dat in Nederland trekker is van een aantal bedrijfsnetwerken, zet ons niet alleen op weg wat de methode en aanpak betreft, maar zorgt ook voor de nodige inspiratie op inhoudelijk vlak.

In het proces van kennisontwikkeling is het opstarten van de biobedrijfsnetwerken een eerste stap, maar dan wel een heel belangrijke. Het is de bedoeling dat de biobedrijfsnetwerken het fundament vormen voor wat op termijn een heus “kennisnetwerk” moet worden, dat vanuit de basis van de primaire sector (dat zijn de boeren en tuinders) wordt aangestuurd.
In hun eigen sectornetwerk geven boeren vanuit de uitwisseling van hun ervaringen aan op welk vlak het hen nog aan kennis ontbreekt. Voorlichters zoeken uit wat in dit kennisdomein reeds werd onderzocht, om de resultaten ervan in het bedrijfsnetwerk te brengen. Wat nog onderzocht moet worden, stroomt door naar de centra voor praktijkonderzoek, en weer terug onder de vorm van onderzoeksresultaten.

Momenteel zijn biobedrijfsnetwerken opgestart in vier sectoren die voor de Vlaamse biolandbouw als “strategisch” kunnen worden beschouwd : de melkveehouderij, de geitenhouderij, de groententeelt en de kleinfruitteelt. Bioforum gaat het komende jaar na in welke andere (meestal kleinere) sectoren van de biologische land- en tuinbouw er mogelijkheden zijn om op termijn eveneens een bedrijfsnetwerk(je) op te starten.

Als Landwijzer-student of –afgestudeerde hoor je slechts zelden van de bedrijfsnetwerken, en word je hiervoor ook niet uitgenodigd. Niet omdat we je de kennis misgunnen die daar te halen valt, er zijn immers heel wat studiedagen waarvoor je via deze nieuwsbrief wordt uitgenodigd. Wel omdat een bedrijfsnetwerk niet alleen “kennis halen” is, maar ook en vooral “ervaring brengen”.

Vanuit de coördinatie van de Biobedrijfsnetwerken moeten we uitdrukkelijk waken over dat stukje “kwaliteit” van de boerenbijeenkomsten. Voor de uitwisseling en de aansturing van het praktijkonderzoek is eigen ervaring vanuit de positie van biobedrijfsleider of bedrijfstakverantwoordelijke een absolute vereiste.

Koen Dhoore

Aankondigingen

Bedrijfsbezoeken telerselecties selder

13 oktober 2010 van 15-18 uur

Voorstelling van het project Genetische diversiteit in groentegewassen in actie + rondgang langs de percelen en bespreking van de rassenproef telerselecties hollepijpselder.

Meer info: Christel Van Ceulebroeck (0473/32 29 81) of Greet Lambrecht (015/25 36 85)

Korte Keten initiatieven in Vlaanderen: kansen en beleid

Vrijdag 22 oktober 2010 van 9.30 tot 16.30 uur te Leuven (Provincieplein 1, Provinciegebouw Vlaams-Brabant).
Het volledige programma vind je op: www.voedselteams.be.
Aanmelden voor deelname via

Symposium: Zaadgoed is ons cultureel erfgoed. Hoe behouden we de diversiteit aan rassen voor de biologische landbouw?

Maandag 22 november in Zeist (NL) van 15.00 uur tot 21.00 uur.
Het volledige programma vind je op www.zaadgoed.nl en op www.biologica.nl/agenda.
Opgave door het aanmeldingsformulier in te vullen op www.zaadgoed.nl.
Het aantal plaatsen is beperkt !

CSA-conferentie België – Nederland.

Woensdag 8 december gaat van 10 tot 17 u de jaarlijkse CSA-conferentie door in Schelle bij Antwerpen. Deze studiedag is bedoeld voor mensen die actief betrokken zijn bij een CSA-initiatief in Vlaanderen of Nederland. Organisatie : CSA-netwerk Vlaanderen ism Landwijzer. De uitnodiging wordt begin november rondgestuurd. Zie ook : http://www.csa-netwerk.be/csa-vlaanderen

Vacature

BD-Boeren gezocht

Start project op middellange termijn (5 à 8 jr). Info & contact : Anthromed Brussels - Ludwig Borms. Tel.: 053 70 04 64 of of www.anthromedbrussels.eu

- Op Boerderij Ter Linde in Oostkapelle (NL), een gemengd biologisch-dynamisch bedrijf sinds 1926, zoekt men per direct een medewerker kaasopslag (deeltijd 50 – 80%, in overleg vast te stellen).
Vragen en reacties naar : of www.loverendale.nl

- Op De Oosterwaarde, biologisch-dynamisch CSA-bedrijf in Diepenveen bij Deventer (NL) en pionier op dit vlak in Nederland, wordt een bedrijfsopvolger gezocht. Het bedrijf beschikt over 14 ha. Op een deel daarvan is sinds 1994 een Pergola-associatie (CSAbedrijf) met groente-abonnementen uitgebouwd. Vanaf deze winter wordt een nieuwe bedrijfsleider gezocht die het CSA-groentebedrijf na een pauzejaar weer opstart en verder zet. Kandidaten kunnen zich melden bij : www.oosterwaarde.nl/index.html

- Op Thedingsweert, zorgvoorziening voor mensen met ontwikkelings-/zorgvragen in Tiel (NL), wordt voor de biologisch-dynamische boerderij (28 hectare) een ondernemende en enthousiaste boerderijcoördinator (m/v) gezocht voor 36 uur per week. Voor informatie contact opnemen met Inge te Velde: tel: 00 31 344-618270 of mail: of www.thedinghsweert.nl