Edito nieuwsbrief oktober 2026
‘Wij hebben gezien dat in het dierenrijk, verreweg de meeste soorten in gezelschappen leven en dat de gezelligheid hun voortreffelijkste wapen is in den strijd voor het bestaan.’ — Piotr Kropotkin, Wederkeerig Dienstbetoon, 1904
De herfst is begonnen. Dat is althans zo volgens de kalender. Zowel klimatologisch, op de akkers als in mijn gevoelswereld lijkt de herfst echter nog even op zich te laten wachten. Met temperaturen begin oktober die makkelijk en regelmatig de kaap van de twintig graden ronden. Met oogsten die te lijden hebben van de droogte. Met koeien die sinds augustus terug op stal staan omdat er buiten niet genoeg te eten valt. Met redenen tot bezorgdheid die door 60.000 mensen geuit werden op de Klimaatmars van 11 oktober.Niettegenstaande hadden de afgelopen weken iets vrolijk, uitbundig en zomers bij Landwijzer. Dat had niet alleen met de temperaturen en de zon te maken. In de eerste weken van september was er elke week op zijn minst één startdag van een Gentse of Leuvense groep cursisten uit de drie jaren van de opleiding. Zo’n startdag is niet zomaar een dag waarop de lessen terug opgepikt worden. Het is ook een feestelijk weerzien, met verhalen over de afgelopen zomer op de stageboerderijen, met schetsen van bedrijfsplannen die tijdens de zomer begonnen te rijpen voor de oogst in januari, met prille dromen van een toekomst in de landbouw voor zij die de sprong waagden en zich inschreven in het eerste jaar van de opleiding.Zelf nam ik deze zomer ook een belangrijke sprong. Reeds in het najaar van 2024, tijdens de eerste maanden van mijn opleiding bij Landwijzer, maakte ik terloops de bedenking dat ik ooit graag zelf « een landwijzer » zou worden, iemand die toekomstige bio-boeren helpt de weg te vinden in de landbouw.
Toen net voor de zomer bleek dat, door omstandigheden, die bedenking uit 2024 ook een realiteit kon worden, waagde ik de sprong. En na een korte laatste zomerroes als cursist werd ik zo op 1 september wakker in de wereld van de leertrajectbegeleiders. Ik vloog heen en weer tussen stageboerderijen, tussen de Landpoort en de Abdij van het Park, met een auto vol gele cursusmappen voor Gent en groene voor Leuven, emmers koffie, collega’s, kilo’s koekjes, poetsgerief en dozen papier, om alles in gereedheid te brengen voor het nieuwe cursusjaar. Hoewel Landwijzer ondertussen bij de 28e jaargang cursisten aanbeland is, blijft de start van het cursusjaar na bijna drie decennia een dolle rit. De aanvang van het lesjaar betekent ook dat de vele werven terug geopend worden waar Landwijzer aan de slag is : werken aan het curriculum van de opleiding, een strategie bedenken voor de werving van nieuwe cursisten, vormingsplannen in elkaar puzzelen voor het komende jaar, budgetten zoeken en fondsencampagnes opzetten om het bestaan van Landwijzer te garanderen voor de volgende generatie(s) cursisten.Maar de strijd om het bestaan is niet louter een kwestie van werken, werven en strategie. Het is, om Kropotkin te parafraseren, ook een oefening in gezelligheid.
Daarin kunnen we nog wel wat leren van mijn voorgangster Eva Samyn die eind augustus Landwijzer verliet. Ze deed dat in stijl. Naar aanleiding van de tweejaarlijkse netwerkdag van het CCBT organiseerde Eva op de Goedinge een uitgebreide ‘revue’. Een vrij podium, zoals dat heet, in die zin dat Eva samen met Diede de vrijheid genomen had om een hele resem boeren met onontgonnen talenten uit te nodigen. Bij valavond trokken deze boeren zich terug in de schuur van de Goedinge, samen de standhouders van de netwerkdag, Landwijzer-cursisten en sympathisanten allerhande. Een schuur die tot de nok gevuld was, zoals het hoort bij een rijke oogst. Wat volgde was een weergaloos avondprogramma met boerenstrijdliederen, met ontwapenende voordrachten door de allerkleinsten die letterlijk en figuurlijk gedragen werden door hun souffleurs, met een treurzang van Wannes Zonder Veld, met odes aan de mechanisatie en aan Wendell Berry, met opvallend veel accordeon-talent onder de boerenbevolking en met zoveel meer. Zoveel meer, omdat het moeilijk is om het belang van zo’n verbindend moment in de boerengemeenschap te overschatten. De gezelligheid kent geen prijs, met dank aan Eva Samyn.
David Peleman, leertrajectbegeleider beroepsopleiding Gent